Gezondheidspanel gezonde voedselomgeving
Inleiding
Voedselomgeving is een breed begrip. Hiermee bedoelen we allerlei dingen die invloed hebben op wat we eten. Denk aan waar je allemaal eten kan kopen (winkels, kantines, tankstations), de prijs van voeding, de (online)reclames en de sociale normen. Steeds meer organisaties proberen de voedselomgeving gezonder, duurzamer en inclusiever te maken. Gezond eten moet voor iedereen toegankelijk en betaalbaar zijn. Zo krijgt iedereen dezelfde kansen om gezond te kunnen eten. In maart 2026 vroegen we de panelleden van de drie Brabantse GGD’en hoe ze hun voedselomgeving ervaren en welke keuzes ze maken. Ruim 9.600 inwoners hebben hierop gereageerd. Bekijk de uitkomsten van het panelonderzoek in deze infographic.
Resultaten
Gewoonten en aandacht
Vrouwen vinden gezond eten vaker ‘heel belangrijk’ dan mannen, maar ook bij mannen vindt bijna iedereen (95%) gezond eten belangrijk of heel belangrijk. Evenveel mannen als vrouwen eten naar eigen zeggen vaak of altijd gezond. Het percentage panelleden dat aangeeft vaak of altijd gezond te eten neemt toe met de leeftijd. Onder panelleden van 34 jaar of jonger is het percentage 80%. Onder panelleden van 75 jaar of ouder is het percentage 93%.
Top 5 redenen die gezond eten moeilijk maken voor panelleden:
Deze vraag is alleen beantwoord door de panelleden die vaak tot nooit gezond eten.
Bij de vraag ‘wat maakt het voor jou het moeilijkst om gezond te eten’ geven vrouwen vaker dan mannen aan dat ongezond eten soms makkelijker is, dat ze geen zin of geen tijd hebben of dat gezond eten te duur is. Mannen geven veel vaker aan dat ze onzeker zijn over wat gezond is (27 versus 17%). Hoe jonger de panelleden, hoe vaker ze aangeven dat ‘ongezond is makkelijker’, ‘geen tijd’, ‘te duur’ of ‘geen zin’ redenen zijn die het moeilijk maken om gezond te eten. Hoe ouder de panelleden, hoe vaker ze aangeven dat ‘onzeker wat gezond is’ het moeilijk maakt om gezond te eten.
Panelleden kijken bij het kopen van eten en drinken weleens naar:
| Percentage | |
|---|---|
| de voedingswaarden - (bijv. calorieën, vetten, eiwitten) | 53% |
| de ingrediëntenlijst | 50% |
| keurmerken - (bijv. Beter Leven, EKO, Fair Trade) | 29% |
| het voedselkeuzelogo - (Nutri-Score) | 26% |
Vrouwen kijken iets vaker dan mannen naar informatie op de verpakking (86% versus 82%). Vrouwen kijken vooral vaker naar de ingredientenlijst en voedingswaarden.
Panelleden laten zich weleens verleiden door:
| Percentage | |
|---|---|
| aanbiedingen | 38% |
| wat anderen (bijv. kinderen/vrienden) - willen eten | 26% |
| ongezond aanbod (bijv. bij een tankstation - of in een kantine) | 20% |
| reclames | 8% |
| dingen die bij de kassa liggen | 6% |
| influencers | 1% |
Vrouwen laten zich vaker dan mannen verleiden tot ongezonde keuzes (77% versus 69%). Het verschil zien we met name in verleiding door aanbiedingen en door wat anderen willen eten. Hoe ouder de panelleden, hoe minder makkelijk ze zich laten verleiden tot ongezonde keuzes door aanbiedingen, ongezond aanbod en door wat anderen willen eten.
Voedselomgeving in de buurt
Vinden de panelleden dat er in hun buurt meer ongezonde eetopties of gezonde eetopties beschikbaar zijn?
| Percentage | |
|---|---|
| Vooral ongezond | 25% |
| Neutraal | 48% |
| Vooral gezond | 27% |
Panelleden die aangeven dat er in de buurt vooral ongezonde eetopties zijn, geven iets minder vaak aan dat zij vaak of altijd gezond eten (86% versus 91%).
Vinden de panelleden dat er op hun werk of school meer ongezonde eetopties of gezonde eetopties beschikbaar zijn?
| Percentage | |
|---|---|
| Vooral ongezond | 26% |
| Neutraal | 39% |
| Vooral gezond | 35% |
Wat ontbreekt er volgens de panelleden in hun buurt om gezonder te kunnen eten?
| Percentage | |
|---|---|
| Betaalbare gezonde opties | 31% |
| Gezonder aanbod in de supermarkt | 27% |
| Minder reclame voor ongezond eten | 24% |
| Gezonder aanbod in restaurants en afhaalmaaltijden | 23% |
| Gezonde producten verkrijgbaar in kleine(re) porties | 20% |
| Meer gezonde producten in winkels/kantines | 14% |
| Gezonder aanbod op publieke plaatsen (bijv. station, metro) | 13% |
| Kleurrijke en aantrekkelijkere presentatie van gezond eten | 10% |
| Meer supermarkten/winkels met gezond aanbod | 10% |
| Meer informatie/voorlichting over gezond eten | 10% |
| Begeleiding door een diëtist of voedingscoach | 3% |
Wat ontbreekt er volgens de panelleden in hun buurt om gezonder te kunnen eten?
“Biologische supermarkt”
“Als we geen zin hebben om te koken, dan zijn er weinig (betaalbare) gezonde opties”
“Makkelijke to go producten die lekker zijn, voor een lunch of ontbijt op werkdagen, zodat je zonder uitgebreide voorbereiding toch lekker en gezond kunt eten”
“Kennis over gezonde maar lekkere recepten”
Invloed van reclame of omgeving
Wat voor reclame zien de panelleden vooral?
| Percentage | |
|---|---|
| Zowel reclames voor gezond - als ongezond eten | 42% |
| Reclame voor ongezond eten - (bijv. snacks, frisdrank, fastfood) | 42% |
| Ik zie geen reclame voor - eten en drinken | 9% |
| Reclame voor gezond eten | 2% |
Wat is volgens de panelleden de invloed van reclames op wat ze willen eten?
| Percentage | |
|---|---|
| Geen invloed | 22% |
| Weinig invloed | 34% |
| Neutrale invloed | 15% |
| Enige invloed | 26% |
| Heel veel invloed | 3% |
Vrouwen geven vaker dan mannen aan dat reclame enige tot heel veel invloed heeft op wat ze willen eten. Hoe ouder de panelleden, hoe minder invloed reclames lijken te hebben op wat ze willen eten.
Gemeentelijk beleid
Als je één ding zou mogen veranderen aan de voedselomgeving in jouw buurt, wat zou dat dan zijn?
“‘Community gardens’(gemeenschappelijke tuin) in elke wijk, zodat bewoners meewerken aan het telen van gezonde voeding, tips uitwisselen over gezond eten, kinderen zich kunnen verbazen over hoe je van zaadje tot een wortel komt & mensen elkaar ontmoeten.”
“Aanbieden van kookcursussen(betaalbare of gratis). Bijv. Via voedselbank, gratis met gelijk een maaltijd die ze kunnen eten.”
“(Meer) betaalbaar biologisch voedsel in de supermarkt en/of op de markt, bij voorkeur van lokale boeren.”
“Aanbod ongezond eten in de supermarkt beperken en gezond eten uitbreiden.”
“Dat de supermarkten gezondere kant en klare opties hebben. Niet alleen avondeten, maar ook ontbijt en lunch. Verse gezondere belegde broodjes (nu vaak met veel vet en veel zout), kleine porties granen en zuivel, enzovoort.”
“Betere mogelijkheden op scholen en betere voorlichting. Zoals in Scandinavië: eten op school. Zelf bereiden; leuk, leerzaam, sociaal contact en zo kennis opdoen. Zo doorbreken we eerder een cirkel. Nu blijven de bulkprijzen in supermarkten e.d toch winnen. Hoe hard een school ook zijn best doet.”
“BTW op ongezond voedsel sterk verhogen en BTW op gezond voedsel sterk verlagen.”
“Al de reclames van fastfoodketens laten verdwijnen.”
Achtergrondkenmerken
Dit onderzoek naar gezonde voedselomgeving is gehouden onder het gezondheidspanel van GGD Brabant-Zuidoost, GGD Hart voor Brabant en GGD West-Brabant. Qua samenstelling is dit panel niet representatief voor de hele regio. Om deze reden moeten de resultaten van dit onderzoek beschouwd worden als een indicatie voor wat er leeft onder de doelgroep. Hieronder zie je de leeftijds- en geslachtsverdeling van de ruim 9.600 panelleden die de vragenlijst ingevuld hebben.
Leeftijd
| Leeftijd | Percentage |
|---|---|
| 34 jaar en jonger | 5% |
| 35 - 49 jaar | 18% |
| 50 - 64 jaar | 21% |
| 65 - 74 jaar | 28% |
| 75 jaar of ouder | 28% |
Geslacht
52% vrouw
48% man
Sociale omgeving
In hoeverre worden de panelleden beïnvloedt door hun gezin/vrienden in hun gezonde eetkeuzes?
Vrouwen praten vaker dan mannen met anderen over gezonde voeding.