Gemeenteprofiel Waalre

=”Logo’s van GGD’en Brabant-Zuidoost, Hart voor Brabant en West-Brabant

Over de monitor

Met de Kindmonitor 2025 is de gezondheid, het welzijn, de leefstijl en leefomgeving van kinderen van 0 tot en met 11 jaar in Noord-Brabant in kaart gebracht. Kijk voor meer informatie over de dataverzameling en weging bij achtergrondinformatie.

Deze rapportage geeft een overzicht van de gezondheid van kinderen onder de 12 jaar uit de gemeente Waalre. Resultaten van de gemeente Waalre worden vergeleken met cijfers op GGD Brabant-Zuidoost niveau. Verschillen over de tijd (in jaren), tussen groepen en gebieden worden aangemerkt als “verschil” als er een statistisch significant verschil is. Verschillen in achtergrondkenmerken zoals gender, leeftijd en herkomst zijn op GGD-regio niveau weergegeven.

In de provincie Noord-Brabant vulden bijna 43.000 ouders/verzorgers de vragenlijst over hun kind in, een respons van 44%. In GGD Brabant-Zuidoost hebben 14.298 ouders/verzorgers de vragenlijst ingevuld, waarvan 553 in de gemeente Waalre. De respons in de gemeente Waalre was 51%. Een volledig overzicht van de resultaten is terug te vinden op Brabantscan.nl.

Kernboodschappen

Kinderen bewegen te weinig

Slechts één op de drie 4- t/m 11-jarigen voldoet aan de beweegrichtlijn die stelt dat kinderen elke dag minimaal 1 uur bewegen. Desondanks vindt een ruime meerderheid van de ouders dat hun kind voldoende beweegt.

 

Voldoende bewegen draagt bij aan een gezond gewicht en aan de motorische, sociale en mentale ontwikkeling van kinderen. De groep 4- t/m 11-jarigen die sport buiten schooltijd besteedt hier minder tijd aan dan vier jaar geleden. Een kwart van de 8- t/m 11-jarigen speelt minder dan 3,5 uur per week buiten (buiten schooltijd). Meer ouders rapporteren hindernissen voor hun kind om buiten te spelen. De meest genoemde redenen zijn dat hun kind liever binnen speelt, dat hun kind te weinig vriendjes/vriendinnetjes heeft om mee buiten te spelen en dat er te weinig speelplekken zijn.

Er is veel aandacht voor het thema bewegen van kinderen, maar we zien nog geen gunstige trend. Kinderen spelen liever binnen en/of hebben geen speelkameraadjes. Een sociale en veilige omgeving kan helpen om buitenspelen te stimuleren, wat weer bij kan dragen aan een goed leefklimaat in de buurt. Regels en voorbeeldgedrag van ouders en de sociale omgeving op het gebied van beweging, schermgebruik en voeding zijn belangrijk. Gemeenten kunnen beweging bij kinderen stimuleren door een beweegvriendelijke inrichting van de openbare ruimte (veilige routes, speeltuinen), inzet van buurtsportcoaches, en samenwerking met scholen voor meer sportmomenten. Goed gebruik van de beschikbare middelen van initiatieven zoals JOGG, het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en lokaal armoedebeleid kunnen deelname van kinderen mogelijk maken.

Ouders hebben meer zorgen en behoefte aan hulp bij het opvoeden. Informeel contact wordt gemist

Bijna 1 op de 5 ouders vindt opvoeden moeilijk en heeft geen balans tussen draagkracht en draaglast bij het opvoeden. Veel ouders hebben moeite met het hanteren van grenzen en het luisteren en gehoorzamen van hun kind.

 

Dertig procent heeft (in)formele hulp gezocht voor de genoemde opvoedproblemen en 1 op de 7 ouders heeft behoefte aan (meer) hulp of steun. In de eerste twee jaar na de geboorte zegt bijna 1 op de 3 ouders psychische klachten te hebben gehad. Meer ouders missen contacten of voorzieningen, zoals contact met andere ouders, activiteiten voor kinderen, contact van kind met andere kinderen en ook een buurthuis of buurtwerk. Ouders vinden hun kinderen ook minder vaak mentaal weerbaar; het aandeel kinderen met een lage weerbaarheid is toegenomen.

Ouders hebben behoefte aan meer informele en formele ondersteuning, onder andere bij het weerbaar maken van hun kind. Ondersteuning van ouders kan bijvoorbeeld via kansrijke start, collectieve preventie en het versterken van de sociale basis zoals beschreven in het Gezond en Actief Leven Akkoord.

Goed voorbeeld doet volgen: ouders steeds bewuster van hun voorbeeldfunctie

Voorbeeldgedrag is erg bepalend voor het opgroeiende kind. Meer ouders zijn zich bewust van ‘zien drinken doet drinken’ en slechts 1% rookt nog in huis.

 

Het eigen gedrag wat betreft alcohol drinken in het bijzijn van kinderen kan nog wel verbeteren: de ruime meerderheid drinkt wel eens in het bijzijn van hun kind. Hoewel de meeste ouders vinden dat ze invloed hebben op het alcoholgebruik van hun kind, denkt slechts een deel van die groep dat hun kind daardoor later zal beginnen met drinken of niet of minder gaan drinken. Nog te veel ouders vinden roken, vapen en alcohol drinken onder de 18 jaar acceptabel.

De meeste ouders hebben afspraken met hun kind (4 t/m 11 jaar) over beeldschermgebruik, maar daar gaan ze vaak soepel mee om. We zien dat 1 op de 8 meer dan 14 uur per week (gemiddeld 2 uur per dag) achter een beeldscherm doorbrengt. Dit is meer dan het advies van maximaal 1 (4 t/m 7 jaar) tot 1,5 uur (8 t/m 11 jaar) per dag.

Ouders van 4- t/m 11-jarigen zijn voorzichtig bij het bespreken van thema’s als liefde en relaties en voortplanting en seks; een deel van de ouders geeft aan hun kind nog te jong te vinden om hierover te praten. Voorlichting is echter van groot belang voor een gezonde seksuele ontwikkeling. Er is veel leeftijdsspecifieke informatie beschikbaar om ouders hierbij te ondersteunen.

Om te zorgen dat kinderen gezond en veilig opgroeien zijn zelfvertrouwen en goede opvoedvaardigheden bij ouders en andere opvoeders nodig. Door regels te durven stellen en daarop toe te zien kunnen zij zorgen voor een veilige omgeving voor kinderen om in op te groeien. Er is meer bewustwording nodig bij ouders voor hun eigen rol als opvoeder en de invloed die zij hebben op hun kinderen door voorbeeldgedrag. De campagne ‘zien drinken doet drinken’ maakt ouders bewuster, maar NIX18 lijkt voor veel ouders nog niet de regel. De toegenomen aandacht voor de ongunstige effecten van sociale media lijken we wel terug te zien in de afname van de groep kinderen die actief is op sociale media. Naast de ouders is er ook een verantwoordelijkheid voor de hele sociale omgeving van het gezin om het gezond opgroeien van kinderen te stimuleren.

Extra inzet op gezinnen in kwetsbare posities blijft nodig

Gezinnen die moeite hebben met rondkomen, eenoudergezinnen en gezinnen met een migratieachtergrond ervaren vaker een gemis aan contacten en activiteiten voor kinderen en een gemis aan steun. Hun kinderen hebben onder andere vaker overgewicht, zijn minder vaak lid van een sportvereniging en worden vaker gepest.

 

Durf ongelijk te investeren. Blijf inzetten op de ondersteuning van gezinnen in kwetsbare posities. Het aandeel gezinnen met een laag inkomen is in de afgelopen jaren gedaald, maar het aandeel eenoudergezinnen stijgt, net als het aandeel gezinnen met een migratieachtergrond. Gemeenten kunnen extra inzetten op het vergroten van de bekendheid en toegankelijkheid van ondersteuningsregelingen onder ouders, vooral voor ouders die de weg naar gemeenten en financiële hulp niet gemakkelijk weten te vinden. Dit kan bijdragen aan het verminderen van financiële stress, het vergroten van ontwikkelkansen voor kinderen en het vergroten van kansengelijkheid. Daarnaast is, in het bijzonder voor deze gezinnen, een sterkere sociale basis van belang.

Ondanks (toekomstige) gezondheidsrisico’s zijn er veel gezonde kinderen

Bijna alle kinderen hebben volgens hun ouders een goede gezondheid. Dit aandeel is al jaren stabiel hoog. Daarnaast geeft een ruime meerderheid van de ouders aan dat hun kind (heel) blij is.

 

Verder zijn er mooie leefstijlontwikkelingen: meer kinderen drinken water en minder kinderen drankjes met suiker, een heel klein percentage wordt nog maar (rechtstreeks) blootgesteld aan rook in huis en minder kinderen zijn actief op sociale media.

Ouders, andere opvoeders, de sociale omgeving en de maatschappij hebben allen een rol bij het gezond laten opgroeien van kinderen. Dit kan door het opstellen en handhaven van duidelijk regels (zoals ‘NIX18’), maar zeker ook door kinderen te laten opgroeien in een omgeving waar aandacht en respect is voor elkaar, waar kinderen (en ouders) voldoende vrienden hebben en veilig kunnen spelen in hun eigen buurt.

Zwangerschap en eerste twee jaar na geboorte

Zwangerschap: basis voor een kansrijke start

De zwangerschap en de eerste twee levensjaren van een kind vormen samen de eerste 1000 dagen. In deze periode worden fundamenten gelegd voor de lichamelijke, cognitieve en mentale ontwikkeling van het kind. Gezondheid, leefstijl en psychosociaal welzijn van (aanstaande) ouders/verzorgers spelen hierbij een grote rol.

Middelengebruik tijdens zwangerschap

Middelengebruik tijdens de zwangerschap kan het risico op vroeggeboorte, een laag geboortegewicht en ontwikkelingsproblemen bij het kind vergroten. In de gemeente Waalre heeft 7% van de moeders alcohol gedronken tijdens de zwangerschap. Het merendeel is hiermee gestopt nadat zij wist zwanger te zijn.

Alcohol tijdens zwangerschap

Subgroep Groep Percentage
Waalre Niet gestopt 0%
Waalre Gestopt 7%
Waalre Totaal 7%
GGD Brabant-Zuidoost Niet gestopt 0,2%
GGD Brabant-Zuidoost Gestopt 4%
GGD Brabant-Zuidoost Totaal 4%

Roken tijdens zwangerschap

Subgroep Groep Percentage
Waalre Niet gestopt 1%
Waalre Gestopt 2%
Waalre Totaal 3%
GGD Brabant-Zuidoost Niet gestopt 3%
GGD Brabant-Zuidoost Gestopt 2%
GGD Brabant-Zuidoost Totaal 5%

Moeder heeft gerookt of gevapet nadat ze wist dat ze zwanger was, uitgesplitst naar opleidingsniveau: (GGD-regio)

Groep Subgroep Percentage
Regio Ouder(s)/verzorger(s) hebben geen startkwalificatie 11%
Regio Tenminste één ouder/verzorger heeft een startkwalificatie 2%

Psychische klachten en ervaren steun

Psychische klachten bij de ouder(s)/verzorger(s) tijdens of na de zwangerschap komen relatief vaak voor en kunnen invloed hebben op de ouder-kindrelatie, de ontwikkeling van het kind en het welbevinden van ouders.

Psychische klachten tijdens zwangerschap, waalre: 20%, ggd-regio: 17%. 20% Waalre 17% GGD-regio Psychische klachten tijdens zwangerschap
Psychische klachten in de eerste twee jaar na geboorte, waalre: 30%, ggd-regio: 28%. 30% Waalre 28% GGD-regio Psychische klachten in de eerste twee jaar na geboorte

Het percentage ouders/verzorgers in de gemeente Waalre dat psychische klachten heeft ervaren tijdens de zwangerschap is vergelijkbaar met dat in de GGD-regio. Het percentage ouders/verzorgers dat psychische klachten heeft ervaren in de eerste twee jaar na de zwangerschap is vergelijkbaar met dat in de GGD-regio.

Steun van familie, vrienden en professionals draagt bij aan het welbevinden van ouders/verzorgers en verkleint de kans op stress en psychische klachten. Vooral in de eerste twee jaar na de geboorte van het kind had een deel van de ouders/verzorger in de gemeente Waalre behoefte aan meer steun, waarbij 9% behoefte had aan meer informele steun en 4% aan meer formele steun.

Onvoldoende steun

Groep Subgroep Percentage
Waalre Tijdens zwangerschap 11%
GGD Brabant-Zuidoost Tijdens zwangerschap 12%
Waalre In de eerste twee jaar na de geboorte 11%
GGD Brabant-Zuidoost In de eerste twee jaar na de geboorte 12%

Meer steun nodig in de gemeente Waalre

Groep Subgroep Percentage
Informele steun Tijdens zwangerschap 3%
Formele steun Tijdens zwangerschap 2%
Informele steun In de eerste twee jaar na de geboorte 9%
Formele steun In de eerste twee jaar na de geboorte 4%

Het landelijke actieprogramma Kansrijke Start richt zich op het versterken van de gezondheid en veerkracht van ouders/verzorgers en het voorkomen van gezondheidsverschillen vanaf het begin. Het versterken van sociale steun rond zwangerschap en jong ouderschap is een belangrijk aandachtspunt binnen Kansrijke Start. Gerichte vormen van zorg en ondersteuning, zoals Centering Zwangerschap, Stevig Ouderschap en VoorZorg kunnen hieraan bijdragen.

Gezondheid

Algemene gezondheid

Gezondheid is meer dan de afwezigheid van lichamelijke en mentale klachten. Het gaat ook om hoe kinderen zich in het dagelijks leven voelen en hoe zij hun eigen gezondheid ervaren. Uit de resultaten blijkt dat binnen GGD Brabant-Zuidoost 97% van de ouders/verzorgers de gezondheid van het kind als (heel) goed ervaart. In de gemeente Waalre is dit vergelijkbaar met dat in de GGD-regio. In de afgelopen drie maanden gaf 82% van de ouders/verzorgers aan dat hun kind zich (heel) blij heeft gevoeld.

Het percentage ouders/verzorgers in de gemeente Waalre dat de gezondheid van hun kind als (heel) goed beoordeelt is gelijk gebleven sinds 2013.

Naast de ervaren gezondheid is ook gekeken naar het voorkomen van ziekten of aandoeningen. 21% van de kinderen in de gemeente Waalre heeft in het afgelopen jaar één of meer ziekten of aandoeningen gehad die zijn vastgesteld door een arts of andere zorgprofessional.

Ouder/verzorger beoordeelt de gezondheid van hun kind als (heel) goed: trend 2013-2025

Gebied 2013 2017 2021 2025
Waalre 97% 97% 97% 98%
GGD Brabant-Zuidoost 96% 95% 96% 97%

Problemen bij de ontwikkeling en leefstijl

Top 3 van meest genoemde problemen bij de ontwikkeling en leefstijl van kinderen in de gemeente Waalre:

  1. Problemen met slapen (12%)
  2. Problemen met zindelijkheid (8%)
  3. Problemen met eten (8%)

Het percentage ouders/verzorgers in de gemeente Waalre dat momenteel geen enkel probleem ervaart is afgenomen sinds 2013.

Ouder/verzorger ervaart momenteel geen problemen bij de ontwikkeling en leefstijl van kind: trend 2013-2025

Gebied 2013 2017 2021 2025
Waalre 81% 82% 77% 71%
GGD Brabant-Zuidoost 79% 78% 72% 70%

Gewicht

Bewegen en gezonde voeding spelen een grote rol bij het behouden van een gezond gewicht. Kinderen met overgewicht en obesitas ervaren gemiddeld meer fysieke, sociale en mentale problemen. Dit heeft een negatieve invloed op de kwaliteit van leven van het kind.

In de gemeente Waalre beoordeelt 5% van de ouders/verzorgers het gewicht van het kind als iets of veel te zwaar. Dit percentage is gelijk gebleven sinds 2013.

Op basis van zelfgerapporteerde lengte en gewicht door ouders/verzorgers van kinderen tussen 2 t/m 11 jaar is het percentage kinderen met overgewicht berekend. Deze percentages zijn lager dan wat de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) in de GGD-regio waarneemt bij daadwerkelijke metingen. Ouders/verzorgers lijken het gewicht of de lengte van hun kind dus niet altijd juist in te schatten.

Overgewicht (inclusief obesitas), waalre: 8%, ggd-regio: 11%. 8% Waalre 11% GGD-regio Overgewicht (inclusief obesitas)
Obesitas, waalre: 1%, ggd-regio: 3%. 1% Waalre 3% GGD-regio Obesitas

Het percentage kinderen in de gemeente Waalre dat op basis van zelfgerapporteerde lengte en gewicht overgewicht heeft is lager dan in de GGD-regio. Het percentage kinderen dat obesitas heeft is lager dan in de GGD-regio.

Overgewicht 2 t/m 11-jarigen: trend 2013-2025

Gebied 2013 2017 2021 2025
Waalre 7% 5% 6% 8%
GGD Brabant-Zuidoost 9% 10% 11% 11%

Binnen de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG) wordt samen met kinderen met overgewicht of obesitas en hun gezinnen gewerkt aan het bevorderen van gezondheid en kwaliteit van leven. Door in te zetten op het voorkomen en verminderen van overgewicht kan veel gezondheidswinst behaald worden.

Opvoeding

Opvoeden kan uitdagend zijn en ouders/verzorgers kunnen op verschillende gebieden problemen ervaren. Het ervaren van opvoedproblemen kan invloed hebben op het welbevinden van zowel ouders/verzorgers als kinderen. Wanneer ondersteuning ontbreekt kan dit leiden tot langdurige stress binnen het gezin. Binnen de gemeente Waalre ervaart 49% van de ouders/verzorgers soms of vaak problemen bij de opvoeding. Dit is vergelijkbaar met dat in de GGD-regio (47%).

Hulp gezocht vanwege opvoedproblemen

Hulp gezocht bij instantie of professional , waalre: 19%, ggd-regio: 17%. 19% Waalre 17% GGD-regio Hulp gezocht bij instantie of professional
Hulp gezocht bij familie, vrienden of kennissen, waalre: 23%, ggd-regio: 20%. 23% Waalre 20% GGD-regio Hulp gezocht bij familie, vrienden ofkennissen

De meest voorkomende opvoedproblemen in de gemeente Waalre zijn:

  1. Problemen bij luisteren, gehoorzamen etc. (26%)
  2. Problemen met houden aan/ stellen van grenzen, regels, afspraken (24%)
  3. Problemen met ontwikkeling en gezondheid (16%)

Op het moment van uitvragen had 19% van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre behoefte aan (meer) hulp of advies bij de opvoeding. Dit is hoger dan in de GGD-regio (16%).

Meer steun nodig bij opvoeding

Groep Subgroep Percentage
Waalre Behoefte aan meer professionele steun 10%
GGD Brabant-Zuidoost Behoefte aan meer professionele steun 9%
Waalre Behoefte aan meer steun van familie of vrienden 13%
GGD Brabant-Zuidoost Behoefte aan meer steun van familie of vrienden 11%

Opvoed- en opgroeiklimaat binnen het gezin

De uitkomsten van de Balansmeter geven een breed en genuanceerd beeld van het opvoed- en opgroeiklimaat binnen het gezin. Een positief opvoed- en opgroeiklimaat biedt kinderen veiligheid, ondersteuning en structuur voor een gezonde ontwikkeling. Voelt een ouder/verzorger zich uit balans, gecombineerd met weinig opvoedervaring, weinig steun in de omgeving en andere complicerende omstandigheden, dan heeft een ouder/verzorger mogelijk onvoldoende buffers om de ontstane disbalans op korte termijn te kunnen herstellen. De balansmeter bestaat uit 7 of 8 items (afhankelijk van of er een partner aanwezig is binnen het gezin) en de somscore geeft de gemiddelde score van deze items weer. Binnen de gemeente Waalre is er bij 6% van de kinderen sprake van een disbalans en daarmee een bedreiging voor het opvoed- en opgroeiklimaat. Dit is vergelijkbaar met dat in de GGD-regio (6%).

De resultaten in onderstaande figuur laten zien hoeveel procent van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre de verschillende items van de Balansmeter als onvoldoende ervaart ten opzichte van de GGD-regio:

Balansmeter: score is ongunstig (<5,5 op schaal van 0 t/m 10)

Groep Subgroep Percentage
GGD Brabant-Zuidoost Ervaring met opvoeden 18%
Waalre Ervaring met opvoeden 18%
GGD Brabant-Zuidoost Steun of hulp van anderen 20%
Waalre Steun of hulp van anderen 18%
GGD Brabant-Zuidoost Eens met partner over opvoeden 7%
Waalre Eens met partner over opvoeden 4%
GGD Brabant-Zuidoost Er spelen zaken waardoor opvoeden lastig is 11%
Waalre Er spelen zaken waardoor opvoeden lastig is 9%
GGD Brabant-Zuidoost Het lukt om veranderingen en plotse gebeurtenissen op te vangen 13%
Waalre Het lukt om veranderingen en plotse gebeurtenissen op te vangen 12%
GGD Brabant-Zuidoost Invloed van opvoeden op de stemming van de ouder/verzorger 9%
Waalre Invloed van opvoeden op de stemming van de ouder/verzorger 13%
GGD Brabant-Zuidoost Algemene ervaring van opvoeden afgelopen maand 19%
Waalre Algemene ervaring van opvoeden afgelopen maand 20%
GGD Brabant-Zuidoost Ervaren balans afgelopen maand 19%
Waalre Ervaren balans afgelopen maand 23%

Somscore balansmeter: Er is een disbalans en daarmee bedreiging voor het opvoed- en opgroeiklimaat (score 0 t/m 5) GGD-regio

Groep Subgroep Percentage
Regio Geen moeite met rondkomen 5%
Regio Enige tot grote moeite met rondkomen 21%
Groep Subgroep Percentage
Regio Kind woont bij eenoudergezin 14%
Regio Andere gezinssituatie 6%

Ouders/verzorgers die enige tot grote moeite ervaren met rondkomen hebben vaker aangegeven de afgelopen maand uit balans te zijn dan ouders/verzorgers die geen moeite met rondkomen ervaren.

Gemeenten kunnen ouders/verzorgers helpen door het verbeteren van het opvoedkundig klimaat in gezinnen, wijken, buurten, scholen en kinderopvang. Zij moeten daarnaast kwalitatief goede en toereikende zorg bieden wanneer ouders/verzorgers behoefte hebben aan ondersteuning. Het NJi heeft verschillende praktijkvoorbeelden verzameld van gemeenten die actief bezig zijn met het vormgeven van preventieve steun bij ouderschap en opvoeden. Denk hierbij aan lokale teams of wijkteams die zich richten op gezinnen die basisondersteuning nodig hebben.

Middelengebruik

Roken en vapen

Ouders/verzorgers hebben een belangrijke rol bij het voorkomen van middelengebruik. Maar veel ouders/verzorgers onderschatten hun eigen invloed. En soms zijn ze onzeker over wat ze nu wel of niet moeten doen.

Ouders/verzorgers van 4 t/m 11-jarigen vinden het (een beetje tot zeer) acceptabel dat kinderen onder de 18 jaar:

Af en toe roken uitproberen: 18% in de gemeente Waalre en 21% in de GGD-regio

Dagelijks roken: 0,7% in de gemeente Waalre en 2% in de GGD-regio

Af en toe vapen uitproberen: 10% in de gemeente Waalre en 12% in de GGD-regio

Dagelijks vapen: 0,5% in de gemeente Waalre en 1% in de GGD-regio

Het percentage ouders/verzorgers dat het acceptabel vindt dat kinderen onder 18 jaar af en toe roken uitproberen is vergelijkbaar met dat in de GGD-regio. Voor vapen is dit vergelijkbaar met dat in de GGD-regio.

Ouders/verzorgers van 4 t/m 11-jarigen vinden het (een beetje tot zeer) acceptabel dat kinderen onder de 18 jaar af en toe roken: trend 2017-2025

Gebied 2017 2021 2025
Waalre 20% 22% 18%
GGD Brabant-Zuidoost 24% 25% 21%

Wat doen ouders/verzorgers zelf?

 

Ouders/verzorgers roken en/of vapen, waalre: 15%, ggd-regio: 18%. 15% Waalre 18% GGD-regio Ouders/verzorgers roken en/of vapen

 

Het percentage ouders/verzorgers in de gemeente Waalre dat zelf rookt of vapet is lager dan in de GGD-regio.

Ouders/verzorgers en professionals kunnen veel doen om roken en vapen op latere leeftijd te voorkomen. Denk aan de volgende stappen voor gemeenten en ouders:

  • Het goede voorbeeld geven
  • Een rookvrije omgeving creëren waar kinderen rookvrij leren, spelen en sporten
  • Voorlichting geven aan ouders/verzorgers en hen toeleiden naar lokaal stoppen met roken aanbod en juiste informatie
  • Stimuleren om het gesprek aan te gaan over roken en vapen
  • Het versterken van de algemene weerbaarheid van kinderen

Op Rookvrije generatie vind je meer informatie over welke stappen je als gemeente kunt zetten.

Alcoholgebruik

Alcoholgebruik op jonge leeftijd kan schadelijk zijn voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren.

Ouder/verzorger van 4 t/m 11-jarigen vindt dat het eigen kind onder de 18 jaar:

Eerste slokje alcohol mag drinken: 58% in de gemeente Waalre en 57% in de GGD-regio

Eerste glas alcohol mag drinken: 30% in de gemeente Waalre en 32% in de GGD-regio

Regelmatig zelfstandig alcohol mag drinken: 7% in de gemeente Waalre en 10% in de GGD-regio

Ouder/verzorger is het (helemaal) eens met de volgende stellingen:

Groep Subgroep Percentage
GGD Brabant-Zuidoost Om een goed voorbeeld te zijn, moeten ouders geen alcohol drinken bij hun kinderen 40%
Waalre Om een goed voorbeeld te zijn, moeten ouders geen alcohol drinken bij hun kinderen 37%
GGD Brabant-Zuidoost Duidelijke regels zorgen ervoor dat mijn kind op latere leeftijd zal beginnen met drinken 41%
Waalre Duidelijke regels zorgen ervoor dat mijn kind op latere leeftijd zal beginnen met drinken 47%
GGD Brabant-Zuidoost Duidelijke regels zorgen ervoor dat mijn kind niet of minder zal drinken 45%
Waalre Duidelijke regels zorgen ervoor dat mijn kind niet of minder zal drinken 42%
GGD Brabant-Zuidoost Ik weet hoe ik met mijn kind kan praten over alcoholgebruik 90%
Waalre Ik weet hoe ik met mijn kind kan praten over alcoholgebruik 88%
GGD Brabant-Zuidoost Ik heb invloed op het alcoholgebruik van mijn kind 76%
Waalre Ik heb invloed op het alcoholgebruik van mijn kind 82%

Het percentage ouders/verzorgers dat het eens is met de stelling dat wanneer ouders/verzorgers een goed voorbeeld voor hun kind(eren) willen zijn, zij geen alcohol moeten drinken in het bijzijn van hun kind is toegenomen sinds 2017.

Als ouders/verzorgers een goed voorbeeld voor hun kind(eren) willen zijn, moeten zij geen alcohol drinken in het bijzijn van hun kinderen: trend 2017-2025

Gebied 2017 2021 2025
Waalre 12% 27% 37%
GGD Brabant-Zuidoost 21% 23% 40%

Wat doen ouders/verzorgers zelf?

 

Ouders/verzorgers drinken (soms of regelmatig) alcohol in het bijzijn van het kind, waalre: 82%, ggd-regio: 74%. 82% Waalre 74% GGD-regio Ouders/verzorgers drinken (soms of regelmatig)alcohol in het bijzijn van het kind

 

Het percentage ouders/verzorgers in de gemeente Waalre dat soms of regelmatig alcohol drinkt in het bijzijn van het kind is hoger dan in de GGD-regio.

Ouders/verzorgers spelen een belangrijke rol in het voorkomen of uitstellen van alcoholgebruik. Zo hebben zij invloed door het geven van het goede voorbeeld en door duidelijke regels te stellen over alcohol. Ouders/verzorgers onderschatten soms deze invloed, terwijl juist hun houding en gedrag sterk samenhangen met het alcoholgebruik van hun kind (Trimbos).

Naast de rol van ouders/verzorgers zijn er in Nederland ook beleid en preventieprogramma’s die gericht zijn op het verminderen van alcoholgebruik onder jongeren. Zo stimuleert de landelijke campagne NIX18 dat jongeren onder de 18 jaar geen alcohol drinken en niet roken. Het programma Helder op School ondersteunt scholen bij het ontwikkelen van beleid rondom alcohol, roken en drugs en helpt scholen om hier structureel aandacht aan te besteden in lessen en schoolregels.

Voeding (vanaf 1 jaar)

Gezonde voeding draagt bij aan goede groei, een gezond gewicht en het welbevinden van kinderen. Dagelijks ontbijt zorgt ervoor dat kinderen voldoende energie hebben en vermindert de trek in ongezonde tussendoortjes. Daarnaast wordt geadviseerd dagelijks groente en fruit te eten. We zien dat vooral dagelijks groente en fruit eten niet altijd gebeurt. Ook is het belangrijk om zo min mogelijk zoete drankjes (met of zonder toegevoegde suiker) te drinken, zoals frisdrank, limonade en sap. Dit vermindert niet alleen de suikerinname maar is ook belangrijk voor een gezond gebit. Het is gezonder om water of thee zonder suiker te drinken. We hebben vragen gesteld over het eet- en drinkgedrag van kinderen vanaf 1 jaar.

Ontbijt dagelijks: 97% in de gemeente Waalre en 96% in de GGD-regio

Eet dagelijks groente: 74% in de gemeente Waalre en 63% in de GGD-regio

Eet dagelijks fruit: 81% in de gemeente Waalre en 77% in de GGD-regio

Drinkt dagelijks water of thee zonder suiker: 91% in de gemeente Waalre en 85% in de GGD-regio

Kinderen die door geldgebrek niet dagelijks groente, melk of fruit krijgen: 1% in de gemeente Waalre en 0,4% in de GGD-regio

Het percentage kinderen dat dagelijks water of thee zonder suiker drinkt is toegenomen sinds 2017.

Drinkt dagelijks water of thee zonder suiker: trend 2017-2025

Gebied 2017 2021 2025
Waalre 78% 83% 91%
GGD Brabant-Zuidoost 74% 76% 85%

In deze editie is ook gevraagd naar zoete drankjes zonder suiker, zoals lightproducten. 20% van de kinderen drinkt dagelijks zoete drankjes zonder suiker.

Het percentage kinderen dat maximaal 1 glas suikerhoudende drank per week drinkt (advies voedingscentrum), is toegenomen sinds 2021.

Drinkt maximaal 1 glas suikerhoudende drank per week: trend 2021-2025

Gebied 2021 2025
Waalre 42% 62%
GGD Brabant-Zuidoost 39% 59%

Gemeenten kunnen via Jong Leren Eten samen met opvang, scholen en maatschappelijke organisaties samenwerken aan kennis over voedsel, zodat kinderen en jongeren zelf gezonde keuzes kunnen maken. Voor onderwijsprofessionals is er binnen de programma’s Gezonde Kinderopvang & Gezonde School ook aandacht voor het thema voeding.

Liefde en relaties (vanaf 4 jaar)

In de basisschoolleeftijd ontwikkelen kinderen hun beeld van vriendschap, verliefdheid en omgaan met anderen. Open gesprekken tussen ouder/verzorger en kind helpen het kind zijn/haar lichaam, gevoelens en grenzen te begrijpen en dragen zo bij aan een veilige en gezonde ontwikkeling.

Gesprek over liefde en relaties

Aan ouders/verzorgers van kinderen van 4 jaar en ouder is gevraagd of zij met hun kinderen praten over verschillende onderwerpen rondom seksualiteit. Het verschilt per onderwerp hoeveel ouders/verzorgers aangeven hierover met hun kind in gesprek te gaan. Ook vinden ouders/verzorgers het soms moeilijk om een gesprek met hun kind te hebben over deze onderwerpen maar doen ze het vaak wel.

Ouders/verzorgers in de gemeente Waalre praten met hun kind over:

Subgroep Groep Percentage
Seksuele diversiteit en vinden het makkelijk 57%
Seksuele diversiteit en vinden het moeilijk 4%
Seksuele diversiteit Totaal 61%
Nee zeggen en grenzen stellen en vinden het makkelijk 78%
Nee zeggen en grenzen stellen en vinden het moeilijk 12%
Nee zeggen en grenzen stellen Totaal 90%
Voortplanting en seks en vinden het makkelijk 36%
Voortplanting en seks en vinden het moeilijk 10%
Voortplanting en seks Totaal 46%
Liefde en relaties en vinden het makkelijk 73%
Liefde en relaties en vinden het moeilijk 6%
Liefde en relaties Totaal 79%

Een deel van de ouders/verzorgers vindt hun kind nog te jong om dit soort gesprekken te hebben, hoewel er voor elke leeftijd passende informatie en tips beschikbaar zijn. Daarnaast hebben sommige ouders/verzorgers behoefte aan ondersteuning bij het bespreken van deze onderwerpen. Het bespreekbaar maken van deze thema’s helpt kinderen zich veilig en weerbaar te ontwikkelen.

Ouders/verzorgers vinden hun kind te jong om te praten over: (GGD-regio)

Groep Subgroep Percentage
4 t/m 7 jaar Liefde en relaties 35%
8 t/m 11 jaar Liefde en relaties 16%
4 t/m 7 jaar Voortplanting en seks 71%
8 t/m 11 jaar Voortplanting en seks 35%
4 t/m 7 jaar Nee zeggen en het stellen van grenzen 15%
8 t/m 11 jaar Nee zeggen en het stellen van grenzen 6%
4 t/m 7 jaar Seksuele diversiteit 56%
8 t/m 11 jaar Seksuele diversiteit 19%

 

 

Ouder/verzorger heeft behoefte aan ondersteuning bij het bespreekbaar maken van deze onderwerpen, waalre: 6%, ggd-regio: 3%. 6% Waalre 3% GGD-regio Ouder/verzorger heeft behoefte aan ondersteuning bijhet bespreekbaar maken van deze onderwerpen

 

Gemeenten kunnen ouders/verzorgers ondersteunen door hen te wijzen op betrouwbare informatie en tips via seksueleopvoeding.info. Voor elke leeftijd bestaat er informatie om deze onderwerpen bespreekbaar te maken. Deze website biedt ouders/verzorgers daarnaast handvatten om deze gesprekken wel te kunnen voeren. Vroeg en passend aanbod voor ouders/verzorgers en kinderen voorkomt later risicogedrag en ondersteunt een positiever zelfbeeld en bewustere keuzes. Er zijn daarnaast (lees) boeken voor kinderen beschikbaar, passend bij verschillende leeftijdsfases.

Ook het stimuleren van relationele en seksuele vorming in het onderwijs door de gemeente ondersteunt ouders/verzorgers om zelf thuis met hun kinderen te praten over deze onderwerpen, en bij te dragen aan veilig en weerbaar opgroeien. De website www.seksuelevorming.nl bevat tips en tools voor professionals in het onderwijs om seksualiteit in de klas bespreekbaar te maken. Daarnaast organiseren de drie Babantse GGD’en webinars die ouders/verzorgers praktische handvatten geven om thuis het gesprek te voeren.

Beweging

Kinderen hebben dagelijks minimaal 1 uur beweging nodig. Voldoende beweging is belangrijk voor de lichamelijke gezondheid, motorische ontwikkeling en het welbevinden van kinderen. We vroegen aan ouders/verzorgers op welke dagen van de week hun kind minimaal 1 uur beweegt.

Voldoende beweging (vanaf 4 jaar)

Kind beweegt dagelijks minimaal 1 uur (4 t/m 11 jaar), waalre: 25%, ggd-regio: 30%. 25% Waalre 30% GGD-regio Kind beweegt dagelijks minimaal1 uur (4 t/m 11 jaar)
Kind beweegt 5 dagen per week of vaker minimaal 1 uur (4 t/m 11 jaar), waalre: 56%, ggd-regio: 56%. 56% Waalre 56% GGD-regio Kind beweegt 5 dagen per week ofvaker minimaal 1 uur (4 t/m 11 jaar)

Het percentage kinderen (4 t/m 11 jaar) in de gemeente Waalre dat dagelijks minimaal 1 uur beweegt is vergelijkbaar met dat in de GGD-regio. En het percentage kinderen (4 t/m 11 jaar) dat 5 dagen per week of meer minimaal 1 uur beweegt is vergelijkbaar met dat in de GGD-regio.

 

 

Kind beweegt voldoende volgens de ouders/verzorgers (4 t/m 11 jaar), waalre: 84%, ggd-regio: 84%. 84% Waalre 84% GGD-regio Kind beweegt voldoende volgensde ouders/verzorgers (4 t/m 11 jaar)

Het percentage kinderen dat voldoende beweegt volgens de ouders/verzorgers ligt een stuk hoger dan het percentage kinderen dat aan de Beweegrichtlijn van dagelijks minimaal 1 uur bewegen voldoet.

Buitenspelen (vanaf 1 jaar)

Buitenspelen is een van de belangrijkste vormen van bewegen voor kinderen. Kinderen die veel buitenspelen zijn over het algemeen vaak actiever. Buitenspelen draagt daarnaast bij aan de ontwikkeling van sociale, cognitieve en motorische vaardigheden. Ook is het belangrijk voor het leefklimaat in de buurt. In de gemeente Waalre speelt 20% van de kinderen minder dan 3,5 uur per week buiten. Dit is vergelijkbaar met dat in de GGD-regio (22%). In de gemeente Waalre speelt 70% van de kinderen 3,5 tot 14 uur per week buiten.

Belemmeringen om buiten te spelen

Ouders/verzorgers in de gemeente Waalre geven aan dat kinderen niet altijd buitenspelen vanwege:

Te veel verkeer: 11% in de gemeente Waalre en 13% in de GGD-regio

Hangjongeren: 8% in de gemeente Waalre en 13% in de GGD-regio

Te weinig speelplekken: 18% in de gemeente Waalre en 16% in de GGD-regio

Afval op straat: 2% in de gemeente Waalre en 5% in de GGD-regio

Sporten buiten school (vanaf 4 jaar)

Sport minstens 2 keer per week 1 uur buiten school: trend 2021-2025

Gebied 2021 2025
Waalre 51% 49%
GGD Brabant-Zuidoost 40% 43%

Lid van verenigingen (vanaf 4 jaar)

Kind is lid van een vereniging of club (4 t/m 11 jaar), waalre: 83%, ggd-regio: 81%. 83% Waalre 81% GGD-regio Kind is lid van een verenigingof club (4 t/m 11 jaar)
Kind is lid van een sportvereniging of sportclub (4 t/m 11 jaar), waalre: 71%, ggd-regio: 65%. 71% Waalre 65% GGD-regio Kind is lid van een sportverenigingof sportclub (4 t/m 11 jaar)

School (vanaf 4 jaar)

Kinderen brengen veel tijd op school door. Sporten op school draagt bij aan de beweging van kinderen, maar draagt ook bij aan betere schoolprestaties. Ook de reistijd naar school is een goede manier om te bewegen. 86% van de kinderen in de gemeente Waalre sport ten minste twee keer per week of vaker op school. Dit is hoger dan in de GGD-regio (74%).

Gaat 5 dagen per week lopend of zelf fietsend naar school: trend 2013-2025

Gebied 2013 2017 2021 2025
Waalre 50% 45% 62% 53%
GGD Brabant-Zuidoost 55% 47% 57% 50%

Gemeenten stimuleren beweging bij kinderen door een beweegvriendelijke inrichting van de openbare ruimte (veilige routes, speeltuinen), inzet van buurtsportcoaches, en samenwerking met scholen voor meer sportmomenten. Initiatieven zoals JOGG, het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en lokaal armoedebeleid zorgen voor een integrale aanpak, waarbij deelname voor elk kind ook financieel mogelijk wordt gemaakt.

Mediawijsheid

Schermtijd (vanaf 4 jaar)

Beeldschermen spelen een grote rol in het leven van kinderen en jongeren, maar schermtijd en wijze van gebruik kunnen nadelige effecten hebben op gezondheid, welbevinden en zelfbeeld. Daarnaast kan veel schermgebruik ten koste gaan van directe sociale interactie met anderen, terwijl juist deze interacties belangrijk zijn voor het ontwikkelen van sociale, emotionele en communicatieve vaardigheden. In de gemeente Waalre besteedt 11% van de kinderen meer dan 14 uur per week (gemiddeld 2 uur per dag) aan een beeldscherm. Dit percentage is vergelijkbaar met dat in de GGD-regio.

Schermtijd meer dan 14 uur per week naar leeftijd (GGD-regio)

Groep Subgroep Percentage
4 t/m 7 jaar 5%
8 t/m 11 jaar 17%

Advies schermtijd:

  • 0 tot 2 jaar: niet
  • 2 tot 4 jaar: max. 30 min/dag
  • 4 tot 8 jaar: max. 1 uur/dag
  • 8 tot 10 jaar: max. 1,5 uur/dag
  • 10 tot 12 jaar: max. 2 uur/dag
  • 12+ jaar: max. 3 uur/dag

 

 

Regels en afspraken over schermgebruik (vanaf 4 jaar)

Naast de TV, doen ook tablets en smartphones al op jonge leeftijd hun intrede. Veel ouders/verzorgers hebben daarom regels en afspraken over schermtijd met hun kinderen. 82% van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre hebben afspraken over het aantal uur dat hun kind achter een beeldscherm mag. Dit percentage is gelijk gebleven sinds 2021.

Naast totale schermtijd is ook de verhouding tussen dichtbij en ver weg kijken belangrijk en wordt aangeraden om naast schermtijd kinderen voldoende buiten te laten spelen. De 20-20-2 regel kan helpen om bijziendheid bij kinderen te voorkomen. De regel houdt in:

na 20 minuten dichtbij kijken

een onderbreking van 20 seconden om in de verte te kijken

en minstens 2 uur per dag buiten zijn/spelen

 

Heeft regels en afspraken met het kind (vanaf 4 jaar) over aantal uur beeldschermgebruik per dag, waalre: 82%, ggd-regio: 81%. 82% Waalre 81% GGD-regio Heeft regels en afspraken met het kind (vanaf 4 jaar)over aantal uur beeldschermgebruik per dag

 

Naast schermtijd spelen ook andere aspecten van schermgebruik een rol, namelijk wat ze doen of kijken, met wie en waarom (Richtlijn Gezond Schermgebruik 2025).

Leeftijdsadequaat: Passend bij de ontwikkeling van het kind

Samen: In het bijzijn van of in interactie met anderen

In balans: Naast slaap, beweging en andere schermvrije activiteiten

Positief: Niet afhankelijk van beeldschermen voor vermaak of emotieregulatie

73% van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre weet welke websites/apps het kind bezoekt. In de GGD-regio is dit 72%. In de gemeente Waalre geeft 23% aan dat dit nog niet van toepassing is voor hun kind.

30% van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre kijkt mee met kind op internet. In de GGD-regio is dit 32%. In de gemeente Waalre geeft 28% aan dat dit nog niet van toepassing is voor hun kind.

48% van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre praat met het kind over wat gezien wordt op het internet. In de GGD-regio is dit 48%. In de gemeente Waalre geeft 29% aan dat dit nog niet van toepassing is voor hun kind.

55% van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre praat met kind over mogelijke gevaren internet. In de GGD-regio is dit 56%. Bij 44% is dit (nog) niet van toepassing: kind zit nog niet op internet.

Sociale media (vanaf 4 jaar)

21% van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre geeft aan dat het kind (vanaf 4 jaar) actief is op sociale media (bijvoorbeeld WhatsApp, Instagram, Snapchat, TikTok).

38% van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre geeft aan dat het kind (vanaf 8 jaar) actief is op sociale media. Dit is afgenomen sinds 2021.

Daarnaast weet 35% van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre met wie hun kind online contact heeft. 61% geeft aan dat hun kind nog geen contact heeft met anderen online.

46% van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre praat met hun kind over online pesten en gepest worden. 52% geeft aan dat hun kind nog niet online is.

Tegelijkertijd heeft 12% van de kinderen in de gemeente Waalre het afgelopen jaar een vervelende ervaring gehad op internet.

Deze cijfers laten zien dat een aanzienlijk deel van de kinderen al op jonge leeftijd online aanwezig is en dat blijvende aandacht voor digitale vaardigheden en online veiligheid belangrijk zijn.

Richtlijn gezond schermgebruik 2025 – Richtlijn voor opvoeders

Kinderen kunnen online te maken krijgen met schadelijke content, ongewenst contact, online pesten of privacy problemen. Veel kinderen missen nog de kennis en duidelijke handvatten om zichzelf hiertegen te beschermen. Het versterken van digitale vaardigheden en mediawijsheid helpt hen om kritisch om te gaan met online-informatie, risico’s te herkennen en te weten wat ze kunnen doen bij vervelende ervaringen. Volgens de richtlijn Gezond schermgebruik 2025 is het belangrijk dat ouders en opvoeders actief betrokken blijven bij het mediagebruik van kinderen en jongeren en het stimuleren van normen voor gezond schermgebruik. Gemeenten kunnen tips voor gezond schermgebruik bij ouders/verzorgers onder de aandacht brengen.

Maar ook landelijk gebeurt er veel, sinds 1 januari 2024 gelden er landelijke afspraken over het gebruik van mobiele telefoons op school. Op middelbare scholen zijn mobiele telefoons in de klas in principe niet meer toegestaan, zodat leerlingen zich beter kunnen concentreren op de les en minder worden afgeleid. Er wordt daarnaast geadviseerd om te wachten tot 15 jaar met sociale mediaplatforms zoals TikTok, Instagram en Snapchat.

School (vanaf 4 jaar)

Kinderen brengen een groot deel van hun dag door op school. Naast leren, ontwikkelen zij er sociale vaardigheden, zelfvertrouwen en vriendschappen. Zich prettig en veilig voelen op school draagt bij aan een gezonde ontwikkeling en het welbevinden van het kind.

In de gemeente Waalre geeft 86% van de ouders/verzorgers aan dat hun kind het volgens hen (heel) leuk op school vindt.

Verzuim

In de afgelopen 4 weken is 21% van de kinderen in de gemeente Waalre thuisgebleven van school vanwege ziekte. Dit is vergelijkbaar met dat in de GGD-regio. Regelmatig verzuim kan invloed hebben op de ontwikkeling en het contact met klasgenoten en kan tegelijkertijd ook een signaal zijn dat er meer aan de hand is. Tijdig signaleren helpt om achterstanden en uitval te voorkomen.

Redenen ziekteverzuim in de gemeente Waalre:

19%: lichamelijke klachten (zoals koorts of buikpijn)

0%: chronische ziekte of aandoening

0,6%: psychische klachten

0,5%: problemen op school

3%: andere redenen

Pesten

In de GGD-regio wordt 27% van de kinderen soms, vaak of heel vaak gepest. In de gemeente Waalre is dit 28%. Dit is vergelijkbaar met dat in de GGD-regio. Pesten kan grote gevolgen hebben voor het zelfvertrouwen en de mentale gezondheid. Aandacht voor een veilige sfeer en het bespreekbaar maken van pesten helpt om problemen te voorkomen en kinderen weerbaar te maken.

Kind wordt soms, vaak of heel vaak gepest: trend 2013-2025

Gebied 2013 2017 2021 2025
Waalre 26% 28% 28% 28%
GGD Brabant-Zuidoost 24% 24% 24% 27%

Kind wordt soms, vaak of heel vaak gepest:

Op school: 24% in de gemeente Waalre en 23% in de GGD-regio

Buiten school: 9% in de gemeente Waalre en 12% in de GGD-regio

Op internet: 4% in de gemeente Waalre en 3% in de GGD-regio

Gemeenten spelen een belangrijke rol in het bevorderen van kansengelijkheid in het onderwijs. Veel gemeenten en scholen werken hiervoor samen met maatschappelijke partners in de Gelijke Kansen Alliantie. Met als doel dat kinderen met dezelfde talenten en potentie ook dezelfde kansen krijgen. Ook kun je als gemeente scholen wijzen op effectieve jeugdinterventies die kunnen helpen om pesten op school of online tegen te gaan. Deze zijn terug te vinden in de databank Effectieve jeugdinterventies.

Weerbaarheid (vanaf 4 jaar)

Weerbaarheid is de basis voor een goede psychische gezondheid. Weerbare kinderen hebben zelfvertrouwen en kunnen goed voor zichzelf opkomen, met respect voor anderen.

11% van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre vindt het kind onvoldoende weerbaar. In de GGD-regio is dit 13%.

Ouder/verzorger vindt dat het kind onvoldoende weerbaar is: trend 2013-2025

Gebied 2013 2017 2021 2025
Waalre 10% 10% 10% 11%
GGD Brabant-Zuidoost 8% 9% 9% 13%

13% van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre heeft behoefte aan ondersteuning bij het (meer) weerbaar maken van hun kind. In de GGD-regio is dit 13%.

Top 3: Ouder/verzorger in de gemeente Waalre heeft behoefte aan:

  1. Individuele hulp of advies van een deskundige over weerbaarheid (7%)
  2. Informatie over hoe kind meer weerbaar te maken (6%)
  3. Extra begeleiding kind op school bij weerbaarheid (5%)

Het versterken van de weerbaarheid van kinderen is een belangrijk aandachtspunt binnen landelijk jeugd- en gezondheidsbeleid. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) draagt het ontwikkelen van sociale en emotionele vaardigheden bij aan het zelfvertrouwen van kinderen en helpt het hen beter om te gaan met groepsdruk, grenzen te stellen en gezonde keuzes te maken.

Woonomgeving en voorzieningen

Groen is gezond! Maar de hoeveelheid groen verschilt per omgeving. En dat is niet het enige in de leefomgeving dat invloed op je gezondheid kan hebben. Zo spelen factoren zoals geluid, luchtkwaliteit, veiligheid, sociale omgeving en de aanwezigheid van voorzieningen een rol. Inzetten op een gezonde leefomgeving is dus belangrijk voor een gezonde ontwikkeling van kinderen.

Voorzieningen of contacten die ouders/verzorgers in de gemeente Waalre het vaakst missen in de buurt:

  1. Veilige oversteekplaatsen (30%)
  2. Veilige fietsmogelijkheden (28%)
  3. Veilige speelplek in buurt (19%)

Roken en vapen in huis

Naast de directe leefomgeving is ook het binnenmilieu van belang voor het gezond opgroeien van kinderen. Sigarettenrook bevat schadelijke stoffen. Deze stoffen verslechteren de luchtkwaliteit binnenshuis en kunnen negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid, met name voor kinderen. Denk hierbij aan verschillende luchtwegklachten en -infecties.

Maar ook als er alleen buiten wordt gerookt heeft dit negatieve gezondheidseffecten voor kinderen. We noemen dit derdehands rook. Wanneer iemand rookt blijven er stoffen achter uit de tabaksrook die zich hechten aan huid, haar en kleding, en die kinderen vervolgens inademen, inslikken of aanraken. De schadelijke stoffen die achterblijven, vormen met name voor jonge kinderen een gezondheidsrisico.

Ook vapen heeft schadelijke effecten voor de gezondheid van aanwezigen, in deze damp zitten schadelijke en kankerverwekkende stoffen. Als iemand een vape gebruikt, ademt diegene een deel van die stoffen ook weer uit. Iemand die in de buurt staat kan die schadelijke stoffen inademen. Naast gezondheidsrisico’s is ook het goede voorbeeld belangrijk. We weten dat kinderen van ouders/verzorgers die zelf roken, sneller geneigd zijn om zelf ook te (gaan) roken.

Ouders/verzorgers roken tabak, waalre: 13%, ggd-regio: 16%. 13% Waalre 16% GGD-regio Ouders/verzorgers roken tabak
Ouders/verzorgers gebruiken een vape/e-sigaret, waalre: 3%, ggd-regio: 5%. 3% Waalre 5% GGD-regio Ouders/verzorgers gebruiken een vape/e-sigaret

Het percentage ouders/verzorgers dat rookt is vergelijkbaar met dat in de GGD-regio.

Het percentage ouders/verzorgers dat vapet is lager dan in de GGD-regio.

In de GGD-regio wordt 18% van de kinderen blootgesteld aan tweede- en/of derdehands rook. In de gemeente Waalre is dit 15%. Dit is lager dan in de GGD-regio.

Het percentage kinderen dat in de afgelopen 7 dagen in huis aan (sigaretten)rook is blootgesteld in de gemeente Waalre is 1%. Dit percentage is gelijk gebleven sinds 2013.

Kind is in de afgelopen 7 dagen in huis aan (sigaretten)rook blootgesteld (meeroken): trend 2013 - 2025

Gebied 2013 2017 2021 2025
Waalre 3% 2% 0% 1%
GGD Brabant-Zuidoost 5% 2% 1% 1%

Gezinssituatie

Kind woont de meeste dagen van de week:

Groep Subgroep Percentage
GGD Brabant-Zuidoost Bij anderen (bijvoorbeeld pleegouders, andere familie, internaat) 0,3%
Waalre Bij anderen (bijvoorbeeld pleegouders, andere familie, internaat) 0,3%
GGD Brabant-Zuidoost In eenoudergezin 7%
Waalre In eenoudergezin 3%
GGD Brabant-Zuidoost Helft bij ene ouder, helft bij andere ouder 4%
Waalre Helft bij ene ouder, helft bij andere ouder 4%
GGD Brabant-Zuidoost Bij vader/moeder en partner 2%
Waalre Bij vader/moeder en partner 1%
GGD Brabant-Zuidoost Bij beide ouders samen 88%
Waalre Bij beide ouders samen 91%

Ingrijpende omstandigheden

Waarmee kinderen in de gemeente Waalre te maken hebben (gehad):

28% Overlijden van familielid of geliefd persoon

9% Echtscheiding of uit elkaar gaan van de ouders

10% Problemen in verband met werk van (één van) de ouder(s)

3% Problemen in verband met geld/inkomen

Ouder vindt het moeilijk om veranderingen of plotse gebeurtenissen op te vangen, waalre: 12%, ggd-regio: 13%. 12% Waalre 13% GGD-regio Ouder vindt het moeilijk om veranderingenof plotse gebeurtenissen op te vangen

Stressvolle gebeurtenissen horen bij het leven. Een goede mentale veerkracht en weerbaarheid kan kinderen maar ook ouders/verzorgers helpen daarmee om te gaan. Weerbaarheid verwijst naar het vermogen om voor jezelf op te komen en je grenzen aan te geven, terwijl veerkracht het vermogen is om te herstellen van tegenslagen en stress.

Mantelzorg (vanaf 8 jaar)

Jonge mantelzorgers groeien op met een zieke ouder, broer, zus, of met een zieke opa of oma, die in de directe omgeving van het gezin woont en intensieve hulp nodig heeft. Er kan sprake zijn van een lichamelijke ziekte of handicap, psychische ziekte, verstandelijke handicap of verslavingsproblematiek.

Geeft volgens ouders/verzorgers mantelzorg, waalre: 2%, ggd-regio: 4%. 2% Waalre 4% GGD-regio Geeft volgens ouders/verzorgers mantelzorg
Kind groeit op met een gezinslid met een lichamelijke of psychische ziekte / beperking / verslaving, waalre: 20%, ggd-regio: 16%. 20% Waalre 16% GGD-regio Kind groeit op met een gezinslid met een lichamelijke of psychische ziekte / beperking / verslaving

Het percentage kinderen in de gemeente Waalre dat volgens de ouders/verzorgers mantelzorg geeft is lager dan in de GGD-regio. En het percentage kinderen dat opgroeit met een gezinslid met een lichamelijke of psychische ziekte, beperking of verslaving is vergelijkbaar met dat in de GGD-regio.

Het opgroeien met een gezinslid met een langdurige ziekte, beperking of verslaving heeft altijd in meerdere of mindere mate gevolgen voor een kind, denk bijvoorbeeld aan: zich zorgen maken om dit gezinslid, minder aandacht krijgen van één of beide ouders, minder tijd hebben om door te brengen met vriendjes/vriendinnetjes of (sociale en/of sportieve) activiteiten buiten school. Hoe professionals hierin kunnen ondersteunen is terug te lezen in de factsheet jonge mantelzorgers.

Financiën

De financiële situatie van een gezin heeft invloed op het welzijn en de ontwikkelkansen van kinderen. Geldzorgen kunnen leiden tot stress binnen het gezin en kunnen ervoor zorgen dat kinderen minder kunnen deelnemen aan activiteiten die belangrijk zijn voor hun ontwikkeling.

5% van de ouders/verzorgers in de gemeente Waalre heeft enige moeite met rondkomen en 0,8% heeft grote moeite met rondkomen.

Moeite met rondkomen

Het percentage ouders/verzorgers in de gemeente Waalre dat aangeeft (enige tot grote) moeite te hebben om rond te komen is afgenomen sinds 2013.

Ouder/verzorger geeft aan (enige tot grote) moeite te hebben om rond te komen: trend 2013-2025

Gebied 2013 2017 2021 2025
Waalre 12% 6% 5% 6%
GGD Brabant-Zuidoost 16% 9% 7% 6%

Gezinnen die financieel onder druk staan, ervaren vaker stress, wat invloed kan hebben op het dagelijks leven van kinderen. Soms kunnen kinderen door financiële zorgen binnen het gezin niet meedoen met leeftijdsgenootjes of gaan ze zonder ontbijt naar school.

Kind is door geldgebrek geen lid van een (sport) club of vereniging (vanaf 1 jaar), waalre: 2%, ggd-regio: 1%. 2% Waalre 1% GGD-regio Kind is door geldgebrek geen lid van een (sport) club of vereniging (vanaf 1 jaar)

Financiële steun

Voor ouders/verzorgers zijn er verschillende mogelijkheden om gebruik te maken van financiële ondersteuning, zodat kinderen kunnen deelnemen aan sport- en culturele activiteiten. Bijvoorbeeld stichting Leergeld, Jeugdfonds Sport & Cultuur en samenvoorallekinderen.nl.

Gezin maakt gebruik van financiële steun voor sport- en/of culturele activiteiten, waalre: 4%, ggd-regio: 7%. 4% Waalre 7% GGD-regio Gezin maakt gebruik van financiële steunvoor sport- en/of culturele activiteiten
Ouder/verzorger is niet bekend met de mogelijkheden voor financiële steun, maar heeft hier wel behoefte aan, waalre: 4%, ggd-regio: 7%. 4% Waalre 7% GGD-regio Ouder/verzorger is niet bekend met de mogelijkheden voorfinanciële steun, maar heeft hier wel behoefte aan

Gemeenten kunnen extra inzetten op het vergroten van de bekendheid en toegankelijkheid van ondersteuningsregelingen onder ouders, vooral voor ouders/verzorgers die de weg naar gemeenten en financiële hulp niet direct weten te vinden. Dit kan bijdragen aan het verminderen van financiële stress, het vergroten van ontwikkelkansen voor kinderen en het vergroten van kansengelijkheid.

Colofon

Heb je vragen over het onderzoek of hulp nodig bij de duiding van de cijfers? Neem dan contact op met Team Onderzoek via onderzoek@ggdbzo.nl.

Uitgave: GGD Brabant-Zuidoost

Datum: juni 2026

Meer cijfers en publicaties over de gezondheid van de inwoners zijn te vinden op de Brabantscan en op GGD Kompas.

Achtergrond

Met de Kindmonitor 2025 is de gezondheid, het welzijn, de leefstijl en de leefomgeving van kinderen van 0 t/m 11 jaar in Brabant in kaart gebracht. De drie Brabantse GGD’en voeren dit onderzoek iedere vier jaar uit in opdracht van gemeenten.

De gegevens zijn van september tot december 2025 verzameld door middel van digitale en papieren vragenlijsten. De vragenlijst is verzonden naar een steekproef van ouders/verzorgers met één of meer kinderen van 0 t/m 11 jaar. Om de resultaten zo representatief mogelijk te laten zijn voor de inwoners van de gemeente Waalre, zijn de resultaten gewogen naar leeftijd, geslacht van het kind en wijk. Dit houdt in dat meer gewicht is gegeven aan de antwoorden van groepen ouders/verzorgers die verhoudingsgewijs weinig meededen aan het onderzoek. Er is minder gewicht gegeven aan de antwoorden van groepen inwoners die verhoudingsgewijs vaker meededen aan het onderzoek.

De uitkomsten worden vergeleken met het gemiddelde van GGD Brabant-Zuidoost (vaak afgekort als ‘GGD-regio’) en waar mogelijk met eerdere edities van dit onderzoek. Cijfers die zijn opgenomen in de tekst hebben betrekking op de gemeente Waalre, tenzij anders vermeld. De vragen zijn gesteld aan ouders/verzorgers van kinderen tussen de 0 t/m 11 jaar, tenzij anders vermeld.

Om betrouwbare uitspraken te kunnen doen en de privacy van respondenten te beschermen, is ieder resultaat gebaseerd op minimaal 30 respondenten. Wanneer minder mensen deze vraag hebben beantwoord, worden de cijfers niet weergegeven. Alle resultaten in deze rapportage zijn afgerond op hele percentages, behalve percentages kleiner dan 1 procent. Deze laatste percentages worden met één cijfer achter de komma gepresenteerd. Daardoor kan het voorkomen dat percentages niet optellen tot het totaal.

Bronnen

Logo JOGG

JOGG - gezonde jeugd gezonde toekomst

Logo Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (Balansmeter)

Logo Oogfonds

Oogfonds - 20-20-2 regel

Logo Rutgers

Rutgers Expertisecentrum seksualiteit (seksueleopvoeding.ifo, seksuelevorming.nl)

Logo stichting JMZ Pro

Stichting JMZ Pro (Jonge Mantelzorgers)